Promena ukida after-hours manipulaciju cenama, retail investitori mogu reagovati na vesti u realnom vremenu
Najveće američke berze, uključujući NYSE, Nasdaq i CME, najavile su planove za uvođenje 24/7 trgovanja, što predstavlja prekretnicu na tržištima kapitala i otvara novo poglavlje za sve učesnike. Tradicionalno, trgovanje američkim akcijama završava se u 16:00 po lokalnom vremenu, dok su tzv. after-hours sesije karakterisale niža likvidnost i veće spreadove, omogućavajući posrednicima da značajno utiču na formiranje cene. Prema tržišnim podacima, ovakva praksa često je dovodila do nelikvidnih perioda u kojima su brokeri mogli da iskoriste nedovoljnu efikasnost u otkrivanju cena, kao i da koriste otvarajuće aukcije za aktiviranje stop-loss naloga klijenata.
Plan o uvođenju neprekidnog trgovanja podržan je i od strane glavnih analitičara koji smatraju da će najveće koristi imati sami trejderi, a ne posrednici. Mati Greenspan, direktor i osnivač Quantum Economics, ističe da su “najveći gubitnici u 24/7 trgovini posrednici koji su godinama zarađivali dok su trejderi bili onemogućeni da reaguju na vesti van radnog vremena berze”. On navodi da su, u dosadašnjem sistemu, firme često postavljale početne cene na otvaranju tako da aktiviraju stop-loss naloge i time ostvaruju profit na štetu klijenata.
Istraživanja sa Univerziteta Berkeley i Rochester pokazala su da je otkrivanje cena tokom after-hours sesija “značajno manje efikasno”, zbog nižeg volumena i tanjih knjiga naloga, što dodatno olakšava manipulaciju. Joe Dente, broker sa NYSE, potvrđuje da nakon 16:00 likvidnost rapidno opada, a spreadovi postaju širi, što otvara prostor za ekstremnije pomeranje cena u odnosu na regularne sate.
Usled toga, kontinuirano trgovanje omogućava investitorima – posebno malim – da reaguju na bitne vesti i makroekonomske događaje u realnom vremenu, bez ograničenja koja su do sada koristili institucionalni igrači. Očekuje se da NYSE i Nasdaq, uz regulatorno odobrenje, uskoro pokrenu 24/7 trgovanje, dok CME planira proširenje kripto fjučersa i opcija na isti režim tokom 2026. godine. Cboe je već proširio trgovanje američkim indeks opcijama na 24/5 režim.
Ova promena se događa u trenutku kada sve više investitora i analitičara zahteva transparentnije i efikasnije tržište, a prelazak na neprekidno trgovanje mogao bi značiti kraj dugogodišnjih praksi manipulacije cenama tokom after-hours sesija. Za poređenje, Belex15 u Srbiji i dalje funkcioniše prema tradicionalnom modelu, a domaći investitori s pažnjom prate globalne trendove koji bi mogli oblikovati budućnost regionalnih tržišta.
