Izveštaji pokazuju da nestašice sirovina i energenata sve više pogađaju Aziju i tržišta u razvoju, uz rizik od nižeg rasta i veće inflacije
Prema najnovijim analizama S&P Global Market Intelligence i Fitch Ratings, privremena pauza u sukobu između Sjedinjenih Američkih Država i Irana dovela je do kratkotrajnog smirivanja vojnih tenzija, ali ekonomski efekti nastavljaju da eskaliraju u više regiona. Ključne tačke sporenja, poput iranskog nuklearnog programa i sigurnosti u Ormuskom moreuzu, ostaju nerešene, što održava visok stepen neizvesnosti u globalnim lancima snabdevanja.
Izveštaj S&P Global Market Intelligence navodi da poremećaji više nisu ograničeni samo na energetska tržišta. Problemi sa snabdevanjem proširili su se sa sirove nafte i tečnog prirodnog gasa na prerađene derivate, đubriva, plastiku, metale i čak helijum. Ove nestašice utiču na industrijsku proizvodnju, prehrambeni sektor i ukupni izlaz u proizvodnji, dok su podaci o nabavci već pokazali značajan pad industrijske aktivnosti širom Azije, praćen rastom ulaznih cena.
Najizraženiji negativni efekti primećeni su u Azijsko-pacifičkom regionu, gde brojne ekonomije zavise od uvoza energenata i derivata kroz regionalne distributivne čvorove. S&P Global naglašava da dolazi do prelaska sa volatilnosti cena na stvarne fizičke nestašice, što dodatno ugrožava privredni rast, stabilnost valuta i finansijski sektor u tim državama. U izveštaju se zemlje grupišu na one koje mogu da apsorbuju šok, one koje su pod pritiskom i one koje su ozbiljno ugrožene, u zavisnosti od mogućnosti da se izbore sa inflacijom, pritiskom na valute i rizicima finansiranja.
Fitch Ratings procenjuje da bi produžavanje sukoba, posebno u slučaju produžene blokade Ormuskog moreuza, značilo trajno visoke cene energije, pooštravanje finansijskih uslova i smanjenje globalnog rasta. Takav scenario direktno utiče na suverene rizike, kreditnu sposobnost preduzeća i volatilnost na tržištima. Fitch ističe da su zemlje u razvoju, naročito one u južnoj i jugoistočnoj Aziji koje zavise od uvoza energije, najizloženije višim cenama, poremećajima u lancima snabdevanja, rastu inflacije i otežanom pristupu međunarodnim finansijama.
Pored toga, smanjenje izvoza đubriva iz zemalja Persijskog zaliva može dodatno ugroziti poljoprivrednu proizvodnju i podstaći rast cena hrane, što pojačava inflatorne pritiske i društvene tenzije u najosetljivijim ekonomijama. Iako je vojni rizik trenutno smanjen, osnovni uzroci krize, kao i ranjivost energetskih tokova i lanaca snabdevanja, i dalje su prisutni. Fiskalni i monetarni odgovori postaju sve ograničeniji, a ekonomski šok se širi i produbljuje čak i u fazi smirivanja sukoba.
Glavno pitanje ostaje – da li trenutna pauza vodi ka deeskalaciji i pregovorima ili je reč o privremenom zatišju pre novih poremećaja koji bi mogli dodatno da pogoršaju globalnu ekonomsku situaciju.
