Stotine kompanija u Republici Srpskoj i Federaciji BiH beleže milionske poslovne rezultate sa jednim ili nijednim radnikom, otvarajući pitanja o modelima poslovanja i poreskoj transparentnosti
U Bosni i Hercegovini, tokom 2023. godine, zabeležen je rast broja firmi koje ostvaruju milionske prihode i dobit, a formalno nemaju nijednog ili samo jednog zaposlenog, pokazuju zvanični podaci iz oba entiteta. Ovaj trend je prisutan i u Republici Srpskoj i u Federaciji BiH, što izaziva pažnju javnosti i stručnjaka zbog mogućih implikacija na poslovnu praksu i poreski sistem.
Prema javno dostupnim podacima, ovakve firme su uspevale da prijave značajne prihode i dobit sa minimalnim ili nikakvim brojem zaposlenih, što je neuobičajeno u standardnim poslovnim okruženjima. Model poslovanja često podrazumeva registrovanu kompaniju bez stalnih zaposlenih, gde se većina aktivnosti realizuje putem ugovora o delu, spoljnih saradnika ili kroz automatizovane procese.
Ove kompanije posluju u različitim sektorima, uključujući trgovinu, konsalting, nekretnine i finansijske usluge. Iako precizni podaci o ukupnom broju i visini prihoda nisu javno navedeni, dostupne informacije ukazuju da broj takvih firmi iz godine u godinu raste, a iznosi koje prijavljuju dosežu višemilionske vrednosti u konvertibilnim markama.
Analitičari ukazuju da ovakav poslovni model može biti indikator kreativnog pristupa optimizaciji troškova rada, ali i potencijalnih zloupotreba u oblasti poreskih i socijalnih obaveza. Poreske institucije su u više navrata najavljivale pojačane kontrole ovakvih subjekata, kako bi se utvrdilo da li se radi o izbegavanju poreza ili stvarnoj potrebi za minimalnim brojem zaposlenih usled automatizacije ili specifičnosti delatnosti.
Stručnjaci za radno pravo i ekonomiju ističu da, iako zakon dozvoljava osnivanje i poslovanje firmi sa malim brojem zaposlenih, ovakva praksa može uticati na smanjenje doprinosa za penzijsko i zdravstveno osiguranje, kao i na ukupnu transparentnost tržišta rada.
Ukoliko se ovakav trend nastavi, može doći do promene tržišne dinamike i dalje prilagodbe poreske politike u Bosni i Hercegovini, sa potencijalnim uticajem na javne prihode i socijalne fondove. Nadzorni organi najavljuju nastavak monitoringa i analize poslovanja ovih firmi radi očuvanja regularnosti i zaštite interesa svih učesnika na tržištu.
