Perfluoroalkilne supstance pronađene u gotovo svim analiziranim uzorcima u SAD, zabrinutost zbog uticaja na zdravlje i ograničenja upotrebe
Najnovije istraživanje sprovedeno u laboratoriji za toksikologiju NMS Labs u Sjedinjenim Američkim Državama pokazalo je da su tzv. večne hemikalije, odnosno perfluoroalkilne i polifluoroalkilne supstance (PFAS), detektovane u 98,8 odsto od ukupno 10.566 testiranih uzoraka ljudske krvi. Ova grupa hemikalija poznata je po svojoj izuzetnoj otpornosti na razgradnju, zbog čega je široko rasprostranjena u životnoj sredini, hrani i vodi.
Istraživači su analizirali uzorke seruma i plazme koji su dostavljeni laboratoriji NMS Labs u Pensilvaniji, koristeći postojeće PFAS testne panele. Prema navodima toksikološkinje Lore Labej iz NMS Labs, dobijeni podaci omogućavaju bolji uvid u obrasce zajedničke izloženosti PFAS supstancama u američkoj populaciji. Iako nije precizirano da li su neki uzorci pripadali istoj osobi, uzorci predstavljaju značajnu populacionu osnovu za procenu izloženosti.
Rezultati su pokazali da je samo 0,18 odsto uzoraka sadržalo samo jednu PFAS hemikaliju, dok je većina imala složenu mešavinu više različitih supstanci. Najčešće detektovana hemikalija bila je perfluoroheksan sulfonska kiselina (PFHxS), prisutna u 97,9 odsto uzoraka. PFHxS se koristi u industriji tekstila, nameštaja i lepkova, a zbog potencijalnih štetnih efekata na jetru i imuni sistem, njena upotreba je sada ograničena ili zabranjena u brojnim zemljama.
Studija naglašava važnost procene kombinovanog efekta hemijskih mešavina, jer PFAS supstance mogu imati aditivne, sinergijske ili antagonističke efekte na zdravlje. Većina ljudi je izložena pet ili više PFAS jedinjenja, sa različitim svojstvima bioakumulacije i vremenom poluraspada. Iako je ispitano 13 najčešćih PFAS supstanci, istraživači navode da su ukupni nivoi verovatno potcenjeni, kao i da studija nije merila koncentracije, već samo prisustvo hemikalija putem masene spektrometrije.
Naučna zajednica još nema precizno utvrđene pragove izloženosti za PFAS, ali postojeći dokazi ih povezuju sa bržim starenjem ćelija, promenama u mozgu i povećanim rizikom od pojedinih vrsta raka. Iako regulatorne mere postoje, njihova potpuna eliminacija iz životne sredine ostaje izazov zbog široke upotrebe ovih supstanci. U okviru ispitivanja identifikovano je više od 70 jedinstvenih kombinacija PFAS hemikalija. Kako navodi Labej, nalazi studije mogu biti osnova za buduća istraživanja o rizicima i unapređenje javnozdravstvenih preporuka. Istraživanje je objavljeno u časopisu Journal of Occupational and Environmental Hygiene.
