Pravilnik donet 29.12.2025. uređuje sertifikaciju i evidenciju, obuhvata zanate od lončarskog do bombondžijskog
Vlada Republike Srbije usvojila je 29. decembra 2025. godine novi Pravilnik koji precizno definiše oblast starih i umetničkih zanata, kao i poslova domaće radinosti. Ovim dokumentom utvrđuju se kriterijumi za dobijanje sertifikata za stare zanate, način vođenja posebne evidencije izdatih dozvola, kao i spisak delatnosti koje ispunjavaju uslove. Osnovni cilj pravilnika je očuvanje autentičnih tehnika izrade i obrade predmeta, korišćenjem tradicionalnih metoda i prirodnih materijala karakterističnih za istoriju ovih delatnosti.
Na listi starih zanata našli su se zanati vezani za obradu gline i metala, među kojima su lončarski, kazandžijski i kovački. Takođe, značajno mesto zauzimaju delatnosti koje se odnose na obradu drveta, tekstila i kože, kao što su kolarski, bačvarski, drvodeljski, tkački, terzijski, opančarski i sarački zanat. Pravilnik posebno prepoznaje zanate koji obuhvataju ručnu izradu unikatne obuće, tradicionalnih nošnji, zvona, nakita od prirodnih materijala, kao i predmeta od kamena, pruća, slame i drugih biljnih vlakana.
Dokument detaljno navodi i retke i specifične veštine, među kojima su izrada grebena za vunu, pečenje kreča i ćumura, pravljenje katrana, ručno ispiranje zlata i prevoz fijakerom. U listu su uključene i delatnosti održavanja i popravke predmeta, poput oštrača, sajdžija, kao i majstora za kalaisanje, emajliranje i cinkovanje posuda.
Pravilnik značajan deo posvećuje i tradicionalnoj proizvodnji hrane. Među tim delatnostima su bombondžijski, bozadžijski i sodadžijski poslovi, mlevenje žitarica u vodenicama potočarama, priprema hleba ispod sača ili u crepulji, kao i proizvodnja tradicionalnih proizvoda od mesa i mleka.
Obuhvaćeni su i građevinski zanati čiji su proizvodi objekti ili delovi objekata, kao i tehnike gradnje i obnove spomenika tradicionalne kulture, često pod zaštitom države.
Novi pravilnik precizno uređuje način sertifikacije i evidencije, čime se daje institucionalni okvir za očuvanje i promovisanje ovih zanata. Očekuje se da će ovakva sistematizacija doprineti očuvanju kulturne baštine i omogućiti nosiocima starih zanata da lakše dobiju priznanje i podršku za svoj rad.
