Kalifornija, Njujork i još 20 država zahtevaju vraćanje nadležnosti EPA nakon povlačenja ključne studije iz 2009.
Grupa od 24 američke savezne države, predvođena Kalifornijom, Masačusetsom, Konektikatom i Njujorkom, podnela je tužbu protiv američke Agencije za zaštitu životne sredine (EPA) zbog odluke da se odrekne ključne regulatorne uloge u kontroli emisija gasova staklene bašte. Ova pravna akcija usledila je nakon što je EPA u februaru 2026. godine povukla studiju iz 2009. poznatu kao „Endangerment Finding“, kojom su gasovi staklene bašte proglašeni pretnjom po javno zdravlje. Povlačenje ove studije efektivno je ukinulo naučnu osnovu za EPA-ine propise o emisijama, što je značajno oslabljeno sposobnost federalne vlade da se bori protiv klimatskih promena.
Prema zvaničnim navodima, sporni potez EPA usledio je kao deo šire politike deregulacije tokom mandata predsednika Donalda Trampa. Administracija je taj korak predstavila kao način za smanjenje troškova, ali brojne ekološke organizacije i državne vlasti smatraju da je to direktno narušilo mehanizme zaštite životne sredine. Gasovi staklene bašte, uključujući ugljen-dioksid, metan i azotni oksid, doprinose globalnom zagrevanju i remete klimatske obrasce, što ima negativne posledice na ekosistem i javno zdravlje.
Tužba koju su države podnele američkom Apelacionom sudu za okrug Kolumbija tvrdi da je povlačenje „Endangerment Finding“ studije bilo nezakonito i da EPA ima obavezu da reguliše emisije u okviru svog ovlašćenja iz Zakona o čistom vazduhu. Ova pravna borba mogla bi se spojiti sa već postojećim tužbama ekoloških grupa, a konačna odluka, u slučaju žalbi, mogla bi stići i do Vrhovnog suda SAD, što bi moglo dodatno redefinisati ulogu EPA u zaštiti životne sredine.
Pored povlačenja navedene studije, EPA je tokom Trampovog mandata sprovela i druge kontroverzne poteze, uključujući ukidanje pravila o čistoj vodi i ograničavanje objavljivanja naučnih radova zaposlenih u agenciji. Uz to, administracija je pokušala da umanji autonomiju nezavisnih federalnih agencija, uključujući EPA i Saveznu trgovinsku komisiju (FTC), dok Vrhovni sud još nije zauzeo konačan stav o legalnosti takvih poteza.
Iako bi odluka suda mogla brzo vratiti EPA-u regulatornu ulogu u borbi protiv klimatskih promena, izmena zakona od strane Kongresa ostaje alternativa, ali je sporija i politički zahtevnija. Ishod ovog slučaja imaće dalekosežne posledice po američku klimatsku politiku i pravni okvir za regulaciju emisija gasova staklene bašte.
