Evropski aerodromi upozoravaju na sistemski deficit goriva, kritični nedostatak preti tokom letnje sezone
Izbijanje sukoba između SAD, Izraela i Irana dovelo je do zatvaranja Ormuskog moreuza, ključnog pravca za izvoz mlaznog goriva iz Persijskog zaliva, što je izazvalo dramatičan pad globalnog snabdevanja ovim energentom. Prema tržišnim podacima, evropski i azijski aerodromi suočavaju se sa ozbiljnim rizikom od nestašica, naročito ukoliko se transport kroz moreuz ne obnovi u narednim sedmicama.
Evropski aerodromi saopštili su da bi EU mogla da se suoči sa ‘sistemskim nedostatkom mlaznog goriva’ ako se izvoz iz regiona ne normalizuje, dok su importno zavisne zemlje poput Nemačke i Italije već počele da traže alternativne izvore. Kompanija ConocoPhillips, treći najveći američki proizvođač nafte, upozorila je da bi kritični nedostatak mogao da nastupi već u junu ili julu, pogađajući vrhunac letnje turističke sezone.
Pre sukoba, Persijski zaliv bio je najveći pojedinačni izvor snabdevanja mlaznim gorivom za globalno tržište, a poremećaji su odmah reflektovani u logističkim lancima širom Evrope i Azije. Analitičari ocenjuju da bi produženo zatvaranje Ormuskog moreuza moglo dovesti do smanjenja broja letova, kašnjenja i rasta operativnih troškova aviokompanija, što bi se direktno odrazilo i na cene karata za krajnje korisnike.
Matt Smith iz analitičke kuće Kpler opisao je trenutnu krizu kao ‘usporenu saobraćajnu nesreću’ za globalnu avio-industriju, ističući da se efekti smanjenog snabdevanja mlaznim gorivom već osećaju u skladištima i rafinerijama. Ako se blokada Ormuskog moreuza nastavi, potencijalne nestašice mogle bi ozbiljno ugroziti letnje planove putnika iz Azije i Evrope.
U širem kontekstu, evropski i azijski prevoznici sada su prinuđeni da povećaju nabavke iz drugih regiona, što dodatno povećava pritisak na globalne cene mlaznog goriva. Iako se deo potražnje može pokriti iz zaliha, dugoročna blokada ključnog pomorskog puta dovela bi do daljih poremećaja u avio-saobraćaju i logističkom sektoru.
Za poređenje, slične nestašice energenata tokom geopolitičkih kriza u prošlosti izazivale su značajne poremećaje u redovima letenja i rast troškova putovanja u Evropi i Aziji, dok je uticaj na Srbiju ograničen zbog manjeg učešća avio-saobraćaja u ukupnom transportu. Međutim, posredni efekti mogu se odraziti i na regionalna tržišta putem rasta cena prevoza i logistike.