Testovi pisanja sa digitalnom olovkom otkrili razlike između osoba sa i bez kognitivnih oštećenja, što otvara prostor za nove metode ranog otkrivanja demencije
Novo istraživanje sprovedeno na grupi od 58 korisnika domova za stare u Portugalu pokazalo je da brzina i složenost rukopisa mogu biti značajan pokazatelj kognitivnog zdravlja. U ispitivanju su učestvovale osobe starosti od 62 do 92 godine, od kojih je 38 već imalo dijagnostikovano neko kognitivno oštećenje. Testiranje je uključivalo dva tipa zadataka uz upotrebu digitalne olovke i tableta: jednostavne zadatke crtanja linija i tačaka, kao i kompleksnije zadatke prepisivanja i pisanja rečenica po diktatu.
Rezultati pokazuju da osnovni motorički zadaci, poput crtanja linija ili tačaka tokom 20 sekundi, nisu pokazali značajne razlike između ispitanika sa i bez kognitivnih oštećenja. Međutim, tokom složenijih zadataka, posebno prilikom pisanja diktiranih rečenica, identifikovane su jasne razlike u brzini i organizaciji pokreta pisanja. Najizraženiji pokazatelji bili su veličina slova, vreme potrebno za početak pisanja i ukupno vreme završetka zadatka.
Istraživački tim, predvođen dr Anom Ritom Matijaš sa Univerziteta u Evori, istakao je da rukopis odražava više kognitivnih procesa, uključujući motoričku kontrolu, obradu čulnih informacija i organizaciju pokreta. U složenim zadacima, ispitanici sa kognitivnim oštećenjem pokazali su sporije, manje koordinisano i neujednačeno pisanje, što je prema autorki studije direktno povezano sa slabljenjem radne memorije i izvršnih funkcija tokom starenja.
„Pisanje nije samo motorička aktivnost; ono je prozor u mozak“, navela je Matijaš, naglašavajući da duže, manje predvidive ili jezički zahtevnije rečenice dodatno opterećuju kognitivne resurse učesnika. Tim smatra da bi ovakvi testovi rukopisa mogli predstavljati praktičnu, jeftinu i neinvazivnu metodu za rano otkrivanje kognitivnog propadanja, ali podvlači da su potrebna dodatna istraživanja na većim i raznovrsnijim uzorcima pre šire primene u kliničkoj praksi.
Studija ukazuje na potencijal zadataka pisanja kao dijagnostičkog alata za detekciju ranih znakova demencije, što bi moglo imati značajan uticaj na pravovremenu intervenciju i planiranje zdravstvene zaštite starije populacije. Dugoročne studije i standardizacija metoda biće ključni za potvrđivanje ovih nalaza i eventualno uvođenje ovakvih testova u redovnu medicinsku praksu.
