Mađarska kompanija preuzima ruski paket u NIS-u, OFAC licenca važi do 16. juna – nastavak rada Rafinerije Pančevo ključan za snabdevanje Srbije
Naftna industrija Srbije (NIS) nalazi se pred značajnom promenom vlasničke strukture, nakon što je postignut dogovor da ruski Gaspromnjeft proda svoj paket od 56,15 odsto akcija mađarskoj kompaniji MOL, pod uslovom da transakciju odobri američki OFAC. Ministarstvo rudarstva i energetike Republike Srbije saopštilo je da će država, ukoliko dođe do realizacije kupoprodaje, otkupiti dodatnih 5 odsto akcija u NIS-u, čime želi da osigura veća prava u donošenju ili blokiranju ključnih odluka za nacionalne interese.
Mađarska strana se u pregovorima obavezala da Rafinerija nafte u Pančevu, koja je u prethodne četiri godine pre uvođenja američkih sankcija radila sa punim kapacitetom, nastavi poslovanje na istom nivou. Ova rafinerija pokriva oko 80 odsto potreba domaćeg tržišta naftnih derivata, povezana je sa Petrohemijom Pančevo i ima značajnu ulogu kao poslodavac i poreski obveznik.
Iako je za Srbiju nastavak rada pančevačke rafinerije bio uslov bez kojeg nije moguće pristati na promenu vlasništva, analitičari ukazuju da MOL-u Pančevo nije prioritet, budući da već ima rafinerijske kapacitete u Mađarskoj, Slovačkoj i Hrvatskoj. Profesor Goran Radosavljević navodi da Gaspromnjeft nema ekonomski motiv za prodaju, kao i da je odugovlačenje pregovora u njegovom interesu. On procenjuje da se eventualna kupoprodaja ne može okončati pre kraja godine.
Sa srpske strane naglašava se da će pojačana ovlašćenja u odboru direktora NIS-a omogućiti državi da utiče na strateške odluke, ali ekonomski stručnjaci smatraju da i sa dodatnih 5 odsto Srbija ostaje manjinski akcionar, bez mogućnosti da nametne odluke većinskom vlasniku ukoliko u ugovoru ne postoji “zlatna akcija” ili sličan mehanizam.
Prodaja većinskog paketa akcija NIS-a pokrenuta je nakon što su Sjedinjene Američke Države 9. oktobra 2025. godine uvele sankcije kompaniji zbog ruskog vlasništva. OFAC je licencu za operativan rad produžavao više puta, a početkom juna MOL je zatražio dodatni mesec za završetak transakcije, dok je odobrenje dato samo do 16. juna, kada ističe i aktuelna dozvola za rad NIS-a.
U januaru je potvrđeno da je MOL sa Gaspromnjeftom potpisao okvirni sporazum o preuzimanju 56,15 odsto akcija, a u pregovorima je i ulazak kompanije ADNOC iz Ujedinjenih Arapskih Emirata kao potencijalnog manjinskog akcionara sa udelom do 5 odsto. Rafinerija u Pančevu je privremeno prestala sa radom tokom decembra 2025. i januara 2026. zbog zabrane uvoza nafte preko Janafa.
Nastavak rada NIS-a i Rafinerije Pančevo ostaje ključan za stabilnost domaćeg energetskog tržišta, dok će završetak transakcije i konačna vlasnička struktura zavisiti od odluka američkog OFAC-a i ispunjenja dogovorenih uslova među svim akterima.
