Nekada su meso i žitarice činili okosnicu, danas su u fokusu maline i poljoprivredne sirovine
Srpska prehrambena industrija je tokom većeg dela novije istorije činila stub izvoza na prostoru bivše Jugoslavije, obezbeđujući između 60 i 80 odsto ukupne proizvodnje hrane za zajedničko tržište, pokazuju ekonomske analize. U tom periodu, najtraženiji izvozni proizvodi bili su berzanske robe, pre svega žitarice i druge sirovine sa međunarodnim standardima cena, dok je ključna izvozna kategorija bilo meso, naročito juneće meso i svinjetina. Srbija je tada izvozila velike količine junećih polutki i prerađevina, a proizvodi poput svinjske konzerve nalazili su kupce i na specifičnim tržištima poput vojnih nabavki u Sjedinjenim Američkim Državama.
Međutim, prema najnovijim podacima, došlo je do značajne promene u strukturi srpskog izvoza hrane. Tradicionalno vodeća kategorija – izvoz mesa, mleka i mlečnih proizvoda – gotovo da je nestala iz aktuelnog izvoznog bilansa, dok istovremeno Srbija beleži rast uvoza upravo ovih namirnica. Na ovaj način, sektor koji je nekada predstavljao centralni deo poljoprivrednog izvoza sada je postao jedna od najslabijih karika domaće agrarne ekonomije.
Agroekonomista Milan Prostran ističe da je među ključnim problemima nedostatak finalizacije poljoprivrednih proizvoda i slab razvoj prerađivačke industrije. “Veliki deo srpskog izvoza i dalje čine osnovne sirovine – pšenica, kukuruz, soja ili šećer. Iako postoje određeni prerađeni proizvodi poput ulja, najveći deo robe i dalje izlazi na tržište kao osnovna poljoprivredna sirovina. To znači da najveći deo dodate vrednosti nastaje u drugim zemljama, gde se vrši finalizacija proizvoda”, naglašava Prostran.
Sada su, umesto mesa, među vodećim izvoznim artiklima iz Srbije maline i druge sirovine, dok se tržište prerađenih proizvoda i dalje razvija sporije od potreba moderne ekonomije. Ovakav trend ima direktan uticaj na konkurentnost srpskog agrara na svetskom tržištu, kao i na mogućnost povećanja prihoda kroz izvoz proizvoda sa višom dodatom vrednošću.
