SRCE KOJE NIJE VIŠE SAMO NAUČNA FANTASTIKA
Futurističko mehaničko srce, sa svojim rotorima, pumpama i preciznim mehanizmima, na prvi pogled više podseća na deo opreme iz naučnofantastičnog filma. Ipak, veštačka srca i sistemi mehaničke cirkulatorne podrške već postoje. Istraživači poslednjih godina pokušavaju da ih učine manjim, pouzdanijim i što sličnijim načinu na koji ljudsko srce obezbeđuje protok krvi. Američka Agencija za hranu i lekove (FDA) navodi da se uređaji za mehaničku cirkulatornu podršku koriste za preuzimanje funkcije oslabljene srčane komore. Kao i održavanje cirkulacije.
Jedan od važnih ciljeva razvoja jeste stvaranje uređaja koji ne zahtevaju velike spoljašnje sisteme za napajanje. SynCardia Total Artificial Heart, na primer, već predstavlja komercijalno dostupno veštačko srce. To je srce za određene pacijente sa terminalnom obostranom srčanom insuficijencijom. Međutim, njegov postojeći sistem koristi spoljašnji pneumatski pokretač povezan sa implantom. Nasuprot tome, kompanija razvija takozvani Emperor sistem. To je sistem sa unutrašnjim pogonom. Njegov cilj je da omogući veću pokretljivost pacijenta i u budućnosti potpuno implantabilno rešenje.
OD PULSIRANJA DO MAGNETNOG PROTOKA
Nova generacija uređaja ne pokušava nužno da kopira svaki pokret prirodnog srca. Naučnici sve više istražuju kontinuirani protok krvi i magnetno levitirane rotore. Time se smanjuje broj mehaničkih delova koji mogu da se habaju. Pregled savremenih tehnologija objavljen je u Journal of Heart and Lung Transplantation On navodi da su sistemi mehaničke cirkulatorne podrške evoluirali od velikih pulsirajućih pumpi ka kompaktnim pumpama. Sa potpuno magnetno levitiranim rotorima i kontinuiranim protokom.
Posebno je zanimljiv BiVACOR, čiji totalni veštački organ koristi jedan magnetno levitirani rotor. On se ne oslanja se na klasične zaliske i membrane. Prema Američkom koledžu hirurga, prvi pacijent u SAD dobio je BiVACOR totalno veštačko srce u okviru ranog kliničkog razvoja. Stručnjaci ističu da se oblast nalazi pred važnom prekretnicom. Ipak, ovi sistemi su i dalje u fazi kliničkog razvoja i ne predstavljaju rutinsku zamenu za transplantaciju srca.
CILJ JE DA UREĐAJ RAZUME POTREBE ORGANIZMA
Još jedan veliki izazov jeste prilagođavanje protoka promenama u organizmu. Prirodno srce automatski povećava ili smanjuje svoj rad u zavisnosti od potreba tela. Inženjeri pokušavaju da naprave sisteme koji mogu da reaguju na promene pritiska i dotoka krvi. Kod ranije razvijanog CARMAT Aesona, na primer, senzori i algoritmi kontrolišu rad uređaja na osnovu promena pritiska. Predviđen protok krvi je u rasponu od približno 2 do 9 litara u minuti.
Napredak je već doveo do slučajeva koji su donedavno zvučali gotovo neverovatno. U martu 2026. objavljeno je da je 29-godišnji pacijent živeo više od četiri godine uz podršku SynCardia Total Artificial Heart. Odnosno 1.636 dana, pre nego što je dobio donorsko srce. Takvi slučajevi pokazuju da veštačko srce više nije samo koncept iz laboratorije. Istovremeno ukazuju i na to koliko je tehnologija još kompleksna. Stručnjaci kao ključne probleme i dalje navode hemolizu, infekcije, moždani udar, ograničenja veličine uređaja i dugoročnu izdržljivost.