Niske fiksne kamate iz 2021. godine otežavaju promenu nekretnine i smanjuju promet na tržištu, dok cene kuća i dalje rastu
Mnogi vlasnici kuća u Sjedinjenim Američkim Državama, koji su kupili nekretnine tokom 2021. godine kada su 30-godišnje fiksne kamatne stope bile na istorijskom minimumu od 3,125 odsto, danas se suočavaju sa izazovom ostanka u domovima koji im ne odgovaraju, upravo zbog povoljne kamate. Prema podacima iz tog perioda, dok su cene nekretnina rasle, broj kupaca koji su uspeli da zaključe hipotekarne ugovore po povoljnim uslovima značajno se povećao.
Jedan od primera je porodica koja je, zbog porodičnih okolnosti i potrebe za preseljenjem bliže rodbini, 2021. godine prodala kuću u Severnoj Karolini i kupila novu u Kentakiju, iskoristivši nisku kamatnu stopu. Kuća u Kentakiju kupljena je pod uslovima koji su tada važili kao izuzetno povoljni, a hipotekarna kamata od 3,125 odsto omogućila je stabilne i pristupačne mesečne rate, uprkos rastućim cenama nekretnina širom SAD.
Međutim, izbor nekretnine bio je ograničen zbog male ponude na željenoj lokaciji, pa je kupljena kuća ispunjavala samo minimalne zahteve. Brzina transakcije bila je presudna, jer je porodica morala da preda ključeve prethodne kuće u Severnoj Karolini i pređe u novi dom bez prethodnog ličnog obilaska.
Nakon gotovo pet godina, vlasnici izražavaju nezadovoljstvo zbog veličine parcele, nedostatka prostora i drugih ograničenja, ali promenu otežavaju ekonomski uslovi. Novi rast kamatnih stopa na hipotekarne kredite i nastavak rasta cena nekretnina čine prodaju i kupovinu nove kuće finansijski neisplativom, jer bi prelazak na novu hipoteku značio više nego dvostruko veće mesečne rate. Takođe, zbog niske postojeće stope, vlasnici su motivisani da ostanu u sadašnjoj kući, iako ona ne odgovara njihovim potrebama.
Ova situacija ilustruje širi trend na američkom tržištu nekretnina, gde su vlasnici sa povoljnim hipotekama iz perioda niskih kamata manje skloni promeni adrese, što smanjuje promet nekretnina i povećava pritisak na cene. Prema ekonomskim analizama, dokle god su trenutne kamate značajno više od onih iz 2021. godine, veliki broj domaćinstava ostaće „zaključan“ u postojećim domovima, iako nisu zadovoljni uslovima stanovanja.
