Brent nafta na 94 dolara po barelu nakon dogovora o prekidu vatre, tržišta reaguju na smanjenje rizika u Hormuzu
Svetska cena sirove nafte zabeležila je značajan pad 8. aprila 2026. godine, pošto je najava okvira za prekid vatre između Sjedinjenih Američkih Država, Izraela i Irana dovela do smirivanja strahova od dugotrajnih poremećaja u isporuci sirovine kroz Ormuski moreuz. Brent nafta, koja predstavlja globalni reper, pala je na oko 94 dolara po barelu, sa nivoa od 109-111 dolara prethodnog dana i daleko ispod maksimuma od 118 dolara krajem marta, kada su tržišta bila pod pritiskom zbog mogućeg zatvaranja ključnog naftnog koridora. West Texas Intermediate (WTI) takođe je zabeležio snažan pad, trgujući blizu 95-96 dolara po barelu, nakon što je tokom prethodnih sesija bio iznad 110 dolara.
Ovaj nagli preokret na tržištu usledio je nakon izjave da su sukobljene strane načelno prihvatile dogovor o prekidu vatre, što bi omogućilo brzo obnavljanje brodskog saobraćaja kroz Ormuski moreuz, kojim prolazi oko petina svetske nafte. Tržišta su mesecima unosila premiju na cenu zbog povećanih rizika od prekida isporuka, a cene su od početka godine sa 60-70 dolara porasle na više od 118 dolara do kraja prvog kvartala.
Analitičari su ovu reakciju ocenili kao klasičan “risk-off” scenario, u kome se geopolitička premija naglo smanjuje. Jedan energetski trgovac izjavio je: “Geopolitical premium that built up over weeks is evaporating fast. If the ceasefire holds and Hormuz reopens, we could see prices test $80 or lower in the coming sessions as inventories rebuild.”
Prvi kvartal 2026. godine bio je jedan od najvolatilnijih perioda u novijoj istoriji naftnog tržišta: Brent je godinu započeo na 61 dolar, da bi posle eskalacije sukoba 28. februara i zatvaranja Ormuskog moreuza dostigao 118 dolara do kraja kvartala. Tržište naftnih derivata je zabeležilo još veće skokove, jer su rafinerije tražile alternativne izvore.
Organizacija OPEC+ reagovala je odlukom da za maj poveća kvote za 206.000 barela dnevno, što je skroman rast usled ograničenih fizičkih kapaciteta pojedinih proizvođača. Saudijska Arabija i drugi izvoznici iz Persijskog zaliva postavili su rekordne premije za svoje nafte, dok su kupci konkurisali za ograničene količine. Premija na američku naftu (WTI) takođe je dostigla rekord, a tokom početka aprila WTI je kratkotrajno bio skuplji od Brenta, što je redak slučaj i posledica snažne domaće ponude i logističkih prednosti severnoameričkih proizvođača.
Uprkos padu cena posle vesti o prekidu vatre, Brent i dalje ostaje znatno skuplji nego godinu dana ranije, kada je bio na nivou od 63-70 dolara po barelu. Ova neto dobit oslikava napetu ponudu i tražnju, kao i višegodišnje nedovoljno investiranje u nove kapacitete.
Dugoročne prognoze su i dalje neizvesne. J.P. Morgan predviđa prosečnu cenu Brenta od 60 dolara po barelu u 2026. godini, pod uslovom da se tržište stabilizuje i pojavi višak ponude. EIA procenjuje da će u drugom kvartalu cene biti u rasponu od 91-95 dolara, dok je S&P Global Ratings u martu povisio svoje pretpostavke za 2026. godinu za 15 dolara po barelu, usled dužih poremećaja od očekivanih.
