Brent nafta porasla na 91,98 dolara, dok analitičari upozoravaju na moguće poremećaje u snabdevanju zbog sukoba i blokade Ormuskog moreuza
Nafta tipa West Texas Intermediate (WTI) zabeležila je snažan dnevni rast od 8 odsto, dostigavši 94,23 dolara po barelu prema poslednjim podacima, što odražava pojačanu zabrinutost zbog potencijalnih poremećaja u snabdevanju energentima sa Bliskog istoka. Istovremeno, Brent nafta porasla je za gotovo 5 odsto na 91,98 dolara po barelu, uz rast od 4,18 dolara.
Ovakva dinamika dolazi nakon što su cene nafte tokom 2025. godine bile pritisnute viškom ponude, pri čemu su pale sa nivoa od 70–80 dolara na blizu 50 dolara po barelu krajem godine, usled rasta proizvodnje u Sjedinjenim Američkim Državama i Brazilu. Analitičari su tada upozoravali da bi globalna proizvodnja mogla nadmašiti potražnju za 3–4 miliona barela dnevno. Međutim, od januara ove godine tržišna slika se radikalno promenila, pa su cene neprekidno rasle, premašivši 100 dolara početkom marta, pre svega zbog eskalacije konflikta između Sjedinjenih Američkih Država, Izraela i Irana.
Glavni uzrok volatilnosti na tržištu nafte je poremećaj u tankerskom saobraćaju kroz Ormuski moreuz, ključnu svetsku energetsku arteriju kojom prolazi oko 20 odsto globalnog snabdevanja naftom. Svako duže zadržavanje ili blokada ovog prolaza moglo bi ukloniti više miliona barela dnevno iz globalnog lanca snabdevanja, što dodatno povećava rizike za tržišta.
U nastojanju da ublaže pritisak na cene, američko Ministarstvo energetike najavilo je puštanje 172 miliona barela iz strateških rezervi, dok su članice Međunarodne agencije za energetiku (IEA) najavile zajedničko oslobađanje 400 miliona barela iz sopstvenih zaliha. Uprkos ovim merama, cene su nastavile da rastu, a na tržištu je zabeležen i istorijski “short squeeze”, gde su trgovci žurili da pokriju prodajne pozicije, što je u jednom danu dovelo do skoka cene sirove nafte za gotovo 12 dolara.
Za dalji tok 2026. godine prognoze su podeljene. Prema američkoj Administraciji za energetske informacije (EIA), očekuje se smirivanje cena kako se snabdevanje normalizuje i američka proizvodnja poraste na oko 13,6 miliona barela dnevno. Investicioni giganti kao što su JPMorgan Chase i Goldman Sachs predviđaju prosečne cene u rasponu od 52 do 56 dolara, pod uslovom da globalno tržište ostane dobro snabdeveno.
Ipak, analitičari upozoravaju da bi, ukoliko se poremećaji na Bliskom istoku nastave, cena nafte mogla ostati u opsegu od 90 do 110 dolara, ili čak prevazići ovaj opseg u ekstremnim scenarijima. Tržište je tako u kratkom roku prešlo iz faze straha od viška ponude u fazu zabrinutosti za stabilnost snabdevanja, što potvrđuje koliko geopolitička dešavanja mogu brzo promeniti globalnu energetsku sliku i uticati na cene sirovina, kao i na širi ekonomski ambijent.