Ministarstvo rada Poljske predložilo model stažnih penzija, sindikati traže bržu primenu, upitna primenljivost u Srbiji
Ministarstvo rada, porodice i socijalne politike Poljske pokrenulo je inicijativu za uvođenje tzv. stažnih penzija, koje bi omogućile zaposlenima da se penzionišu nekoliko godina pre zakonske starosne granice, ukoliko imaju duži radni staž. Ovaj predlog trenutno je u fazi izrade i razmatranja, dok sindikati u Poljskoj insistiraju na ubrzanju procesa i što skorijem usvajanju ovog modela.
Prema dostupnim informacijama, cilj predloga je da se radnicima sa dugim radnim stažom, bez obzira na godine života, omogući odlazak u penziju ranije nego što to predviđa opšti zakon o penzijama. Ovakav sistem već postoji u pojedinim evropskim državama, a sindikati u Poljskoj smatraju da bi njegovo uvođenje predstavljalo značajan iskorak u zaštiti prava radnika koji su celokupni radni vek proveli u teškim uslovima rada.
U kontekstu Srbije, trenutni penzioni sistem dozvoljava prevremeno penzionisanje uz određene penalizacije, ali ne postoji opcija ranijeg punog penzionisanja isključivo na osnovu dužeg radnog staža, bez obzira na godine života. Uvođenje sličnog modela podrazumevalo bi značajne izmene važećeg Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju, kao i analizu finansijskog uticaja na održivost penzionog fonda.
Sindikalne organizacije u Srbiji ranije su ukazivale na potrebu da se radnicima sa dugim stažom omogući povoljniji status pri ostvarivanju prava na penziju, posebno u delatnostima sa povećanim rizikom ili fizički zahtevnim poslovima. Međutim, za sada nema konkretnih najava da bi sličan model mogao biti implementiran u skorije vreme.
Poljski model, ukoliko bude usvojen, mogao bi poslužiti kao primer i za druge zemlje regiona, uključujući Srbiju, ali bi njegova primena zavisila od fiskalne održivosti penzionog sistema i spremnosti države da izmeni postojeće zakonske okvire. Ključne implikacije ovog modela uključuju mogućnost rasterećenja radne snage na tržištu rada, ali i potrebu za dodatnim izdvajanjima iz budžeta za penzije.
