Zategnuti odnosi zbog evropskog odbijanja podrške u sukobu sa Iranom, tržišta prate geopolitički rizik
Američki predsednik Donald Tramp izjavio je da razmatra mogućnost povlačenja Sjedinjenih Država iz NATO saveza, označivši ga kao „papirnog tigra“ nakon što su evropski saveznici odbili da se uključe u napore oko ponovnog otvaranja Ormuskog moreuza. Ova izjava dolazi usled rastućih geopolitičkih tenzija nakon što su SAD i Izrael otpočeli vojne operacije protiv Irana 28. februara, čemu se evropski partneri otvoreno nisu priključili.
Trampove reči predstavljaju poslednju u nizu pretnji upućenih američkim saveznicima, koji sve češće izražavaju rezerve prema američkim vojnim inicijativama na Bliskom istoku. Evropske vlade, prema izveštajima, smatraju da je konflikt s Iranom akt volje SAD, u koji nisu bile konsultovane pre početka operacija. Ovakav stav dodatno komplikuje jedinstvo unutar NATO-a, posebno u trenutku kada su međunarodni bezbednosni izazovi na vrhuncu.
Iako Tramp nije izneo precizne rokove niti formalne korake povlačenja iz NATO, njegova retorika ima ozbiljan odjek kako među političkim liderima, tako i na globalnim finansijskim tržištima, koja su izuzetno osetljiva na signale nestabilnosti u transatlantskim odnosima. U isto vreme, američki predsednik je kritikovao saveznike što nisu podržali SAD i Izrael u operacijama protiv Irana, nazivajući njihov izostanak vojne podrške nedostatkom odlučnosti i solidarnosti.
Reakcije evropskih lidera su uglavnom bile uzdržane, ali se iz diplomatskih izvora može čuti zabrinutost da bi moguće povlačenje SAD iz NATO značilo slabljenje kolektivne bezbednosti Evrope. Analitičari napominju da ovakve napetosti mogu uticati i na globalna tržišta kapitala, kao i na valutna i robna tržišta zbog povećane nesigurnosti i potencijalnog rasta riziko premije.
U istorijskom kontekstu, ovo nije prvi put da se postavlja pitanje američke posvećenosti NATO-u, ali trenutni geopolitički izazovi čine ovu izjavu posebno značajnom. Investitori i berzanski analitičari pažljivo prate dalji razvoj događaja, s obzirom da se svako pogoršanje odnosa može reflektovati na volatilnost indeksa, ali i na valutna tržišta, uključujući i dinar, koji je osetljiv na dešavanja u evroatlantskom prostoru.
Za domaće tržište kapitala, ovakve vesti mogu imati odloženi efekat kroz promene riziko apetita stranih investitora, dok se u Srbiji Belex15 indeks zadržava stabilno uz simboličan rast od 0,3% tokom prethodne nedelje.
Source: https://www.cnbc.com/2026/04/01/trump-says-hes-considering-pulling-us-out-of-paper-tiger-nato.html
