U 24 sela više nema nijednog stanovnika, dok je svako peto malo mesto sa populacijom starijom od 65 godina, pokazuju podaci Republičkog zavoda za statistiku
Demografska slika Srbije ukazuje na ubrzano opadanje broja stanovnika u malim naseljima, sa više od 1.300 mesta u kojima živi najviše 100 ljudi. Prema zvaničnim podacima, zaposlenje u ovim naseljima ima manje od 18 odsto ukupnog stanovništva, što dodatno otežava održivost lokalnih zajednica. Najnoviji popis stanovništva pokazuje da su 24 sela u Srbiji u potpunosti ostala bez stanovnika, dok je više od 400 naselja na ivici opstanka.
Studija Geografskog fakulteta, koju je objavio Republički zavod za statistiku, ističe da su prva naselja bez stalnih žitelja registrovana još 1991. godine, a među njima su Vukojevac (opština Kuršumlija) i Sakulja (opština Lazarevac). Selo Sakulja je specifično po tome što su njegovi meštani raseljeni još 1984. godine zbog ekspanzije rudarskih aktivnosti, dok druga ugašena sela karakteriše višedecenijska izolovanost i siromaštvo.
Najviše ugašenih sela nalazi se na jugu i istoku Srbije, gde Pčinjska oblast prednjači sa pet sela bez stanovnika. Pirotska oblast ostala je bez četiri sela, po tri su ugašena u Jablaničkom i Topličkom kraju, dok je jedno selo nestalo u Nišavskom regionu. Sela u ovim područjima uglavnom su bila udaljena od glavnih saobraćajnica i urbanih centara, što je dodatno otežavalo pristup osnovnim uslugama i infrastrukturi.
Pojedina naselja, poput Čestelina kod Vranja, pokazala su da ni blizina grada ne garantuje opstanak bez adekvatne infrastrukture. U ovom selu je sredinom prošlog veka bilo 75 učenika, ali zbog nedostatka puta, struje i vode stanovništvo se masovno iseljavalo, da bi 2022. godine selo i zvanično nestalo sa popisa živih naselja.
Šumadija i Zapadna Srbija beleže pet ugašenih naselja, od kojih je Mali Borak planski raseljen zbog rudarskih aktivnosti. Ugašena sela u Raškoj oblasti, poput Pokrvenika, preživela su ratove, ali ne i izazove savremenog doba, pa su ostala bez stanovnika. Ipak, tokom poslednjeg popisa 2022. godine, zabeleženi su slučajevi povratka stanovništva u nekoliko naselja na jugu i istoku, ali sa populacijom od jednog do devet ljudi.
Iako pojedini primeri pokazuju mogućnost revitalizacije, demografski oporavak ugašenih naselja ocenjuje se kao malo verovatan. Trend starenja i iseljavanja stanovništva ostaje dominantan, a prema analizama, do kraja veka Srbija bi mogla da izgubi četvrtinu ukupnih naselja, što će uticati i na transformaciju većih gradova u manja urbana jezgra.
Source: https://bif.rs/2026/04/nezavidna-sudbina-malih-naselja-opustela-srbija/
